Poeriem

Vandaag is het Poeriem oftewel ‘Lotenfeest’ in Jeruzalem. We vieren dat hier een dag later dan elders. Het is Sjoesjan Poeriem: in de stad Sjoesjan (Susan, in Esther 9) en in de (in die tijd) ommuurde steden werd het een dag later gevierd. In deze tijd gebeurt dat alleen in Jeruzalem.

Op straat zie je overal verklede mensen lopen – op weg naar vieringen waarbij goed gegeten en gedronken wordt. In Esther 9 staat hoe het feest gevierd moet worden. Eén van de regels is dat het een dag van feestmaal en vreugde moet zijn, waarop men elkaar geschenken zendt en giften geeft aan de armen (vs. 22). Dat alles gebeurt uitgebreid.

Op Poeriem moet iedere Jood liefst twee keer de rol van Esther horen. Die wordt gelezen aan het begin – op de vooravond – van het feest, en de volgende morgen weer. Vanmorgen was ik in een synagoge. De kinderen en enkele volwassenen waren er verkleed. De hele rol werd achter elkaar door gelezen door één voorlezer. Telkens als de naam Haman klonk werd er groot kabaal gemaakt, met ratels en fluitjes en gestamp van voeten. Die naam moet wel gelezen, maar eigenlijk maar niet meer gehoord worden. Ook op een aantal andere momenten is er interactie: soms leest de hele gemeente een vers, soms worden bij het verhaal passende geluiden gemaakt.

De manier waarop dat in de synagoge gebeurde was nog zeer ingetogen vergeleken bij de viering waar we gisteren te gast waren; bij vrienden in een huis waar zo’n 50 andere gasten waren, vrijwel allemaal verkleed. Het verhaal van Esther werd gelezen – of beter: voorgedragen, met allerlei effecten. Het was een feest!

Er wordt gevierd dat de boze plannen van Haman – prototype van de antisemiet – verijdeld werden; de rollen werden omgekeerd. Zolang antisemitisme de kop opsteekt is Poerim een feest met een actuele spits. Haman werd uiteindelijk gedood, maar het antisemitisme woekert nog steeds voort. Het is zelden of nooit meer voorgekomen dat er zo’n bijzondere wending kwam…

Als er geen antisemitisme meer zal zijn, dan zal dit feest helemaal voluit gevierd kunnen worden. Volgens de traditie zal Poerim – anders dan de andere feesten – ook in de Messiaanse tijd nog gevierd worden. “Poerim zal niet vervallen, zoals gezegd is: ‘De dagen van Poerim zou men niet overslaan onder de Joden, en bij hun nageslacht mocht aan de herdenking daarvan geen einde komen.’” (Esther 9:28)