Baby-survivors

Op de Jom HaSjoa organiseert de stichting Elah altijd een bijzondere bijeenkomst voor hen die in de Tweede Wereldoorlog in Nederland waren en nu in Israël wonen. Het gaat dan feitelijk per definitie om ‘survivors’, die concentratiekampen of ‘de onderduik’ hebben overleefd.

Dit jaar stond een bijzondere groep centraal: die van de ‘baby-survivors’ – de mensen die net voor of tijdens de oorlog zijn geboren en die als baby of kleuter hebben mee­gemaakt. Meestal niet bewust meegemaakt, meestal zonder duidelijke herinneringen. Maar wat er in hun jongste jaren is gebeurd liet vaak onuitwisbare sporen na. We weten tegen­woordig meer over hoe belangrijk de eerste jaren – en zelfs de zwangerschap al – zijn.

Moet je je voorstellen dat veel Joden vroeg of wat later hun kinderen moesten afstaan omdat die niet mee konden onderduiken, maar wel relatief makkelijk bij pleegouders konden worden ondergebracht. Daar werden ze – maar niet altijd… – liefdevol opgevangen, als eigen kinderen. Maar als dan na de oorlog de biologische ouders hun kind weer komen halen; als die ondertussen de verschrikkelijkste dingen hebben mee­ge­maakt en trauma’s hebben waardoor het vader- en/of moeder-zijn sowieso al met grote moeiten en problemen gepaard kan gaan; als die dan (vaak zonder ondersteuning van familie) de opvoeding moeten gaan overnemen die anderen op hun manier begonnen zijn, vanuit hun eigen identiteit – dan is duidelijk dat de oorlog ook op deze manier slachtoffers heeft gemaakt. Bij veel baby-survivors kwam het tot een worstelen met hun identiteit, met hun bestaansrecht, met hechtingsproblemen, met angsten, bv. voor conflicten.

Tijdens de bijeenkomst werden er kaarsen aangestoken ter herdenking aan de zes miljoen, door zes child- of baby-survivors. Daarbij hoorden we ook heel in het kort het verhaal van elk van hen. Stuk voor stuk zeer indrukwekkend.

Andere verhalen zijn verschenen in een boekje dat aan de ongeveer 300 aanwezigen werd uitgereikt. Het heet: ‘Klein, kwetsbaar maar veer­krachtig. Verhalen van baby’s die de Jodenvervolging overleefden

Klein, kwetsbaar