Hamas

Bram van de Beek schreef in zijn column in het ND, Geweld maakt kapot (25 juli 2014):

‘“Hamas moet geweld afzweren”, wordt er dan gezegd. Hoe kan echter een organisatie die Hamas, ‘geweld’, als naam heeft, geweld afzweren?’

Het Hebreeuwse woord chamas, חָמָס, betekent ‘geweld’ of ‘onrecht’. De betekenis van het Arabische woord  is een beetje anders. Het woord حماس betekent: ‘enthousiasme, vuur, fanatisme’. (De naam is een afkorting van Ḥarakat al-Muqāwamah al-ʾIslāmiyyah, ‘Islamistische verzetsbeweging’, maar zal bewust zo gekozen zijn dat de afkorting zelf ook een woord is, met een passende betekenis.)

Het Hebreeuwse woord chamas heeft een puur negatieve klank.

Het komt voor het eerst voor in Genesis 6 (vs. 11 en 13), waar we horen dat de aarde vervuld is van chamas. (wattimmalee ha’arets chamas, וַתִּמָּלֵא הָאָרֶץ חָמָס). Bepaald niet wat God bedoelde toen Hij zei: ‘vervult de aarde’ (Gen. 1:28). We zagen het al helemaal die verkeerde kant uitgaan bij Lamech zoon van Metusaël (hij en de andere Lamech, de zoon van Metusalah [Gen. 5:28v], zijn de enige twee tussen Kaïn en de zondvloed van wie we uitspraken horen). Hij zong een lied van wraak Gen. 4:23v):

Ik sloeg een man dood om mijn wonde,
een knaap om mijn striem;
want Kaïn wordt 7 keer gewroken,
maar Lamech 77 keer.

God had Kaïn gezegd dat Hij wie Kaïn zou doden zevenvoudig zou laten boeten. Voor Lamech volstaat dat niet. Niet God, maar hemzelf komt de wrake toe, meent hij. En hij doet er nog eens 1000% bovenop. Zo werd ha’arets vervuld met chamas

Het woord komt meermalen voor in de Psalmen, o.a. Ps. 55:10:

Verwar hen, Here, verdeel hun spraak,
want ik zie geweld en strijd in de stad.

Ps. 73 (vs. 6) spreekt over mensen die zich kleden in chamas. Nog een paar sprekende teksten: In Ezechiël 8:17 horen we van Israël: ‘ze vullen het land (ha’arets) met geweld (chamas).’ In Habakuk 1:2: ‘Hoe lang nog zal ik roepen: ‘chamas!’ – en U verlost niet.’

In Wikipedia over Hamas wordt gezegd: ‘Over het algemeen wordt aangenomen dat de overeenkomst tussen deze term en de naam van de beweging Hamas op toeval berust.’ Dat is dan wel een bijzonder ‘toeval’…