Gebed om eenheid

Vandaag (31 januari 2016) was de laatste dag van de ‘week van gebed voor de eenheid van christenen’. In Jeruzalem was er gedurende 9 dagen elke dag een bijeenkomst van christenen uit allerlei denominaties.

Iedereen weet dat er een enorme verscheidenheid is van christenen. Maar het is nog wat anders om dat ook heel direct te ervaren. We waren telkens in een andere kerk. Alleen daardoor al ervaar je hoe verschillend we zijn. In de liturgie had de kerk waar we te gast waren steeds een belangrijk aandeel; in meerdere of mindere mate werden er ook onderdelen verzorgd door vertegenwoordigers van andere kerken.

Zo werd er in veel talen gebeden, gelezen en gezongen: in het Engels, Duits, Frans, Italiaans, Latijn, Grieks, Arabisch, Syrisch (Syriac), Aramees, Armeens, Ethiopisch (Amhaars) en Koptisch. Ook was er een gebed in het Hebreeuws, maar deze taal was zeer mager vertegen­woor­digd – N.B. in Jeruzalem. Dat is wel tekenend, dunkt me, en voelt temeer als een gemis.

Wat is er ook een verscheidenheid als je alleen al kijkt naar de ambtsgewaden – de meeste zwart, maar ook wit, rood, goud en nog andere kleuren zijn vertegenwoordigd; het gaat van heel sober naar zeer rijk versierd. Wat een verschillen zijn er in de manier van zingen en bidden, en ook van Bijbellezen. Als voorbeeld: in veel tradities wordt de bijbeltekst – net als in de synagoge – gezongen; in een dienst werd het Evangelie eerst in een processie door de kerk gedragen; in meerdere kerken werd het bewierookt).

Al met al – je blijft je verbazen over de bonte verscheidenheid. Temeer als je bedenkt dat ook hier nog maar een klein deel van de christenheid is vertegenwoordigd.

Aan de ene kant wekt dat verwondering, en ook bescheidenheid. Het was een van de eerste dingen die ik hier leerde, en ik ervaar het bij dergelijke gelegenheden heel sterk: ‘onze eigen afdeling van de kerk’ (laat ik het even ‘breed’ maken: diverse protestantse kerken in Nederland) zijn maar een heel klein deel van de christenheid. Zo wordt het ‘samen met alle heiligen’ van Efeziërs 3:18 groter en belangrijker; het geeft er nieuwe dimensies aan.

Aan de andere kant roept het ook nog veel vragen op, en soms be- of zelfs ver-vreemding. Het is mooi als christenen in zo’n week samen gaan bidden – maar het onderstreept hoe nodig juist ook het gebed om ‘christelijke eenheid’ is. Het samen daarom bidden laat al wel íets van eenheid zien, maar laat net zo hard ook het gebrek daaraan voelen. De Grieks katholieke aartsbisschop zei:

‘Ja, we zijn in een diepe put, in een afgrond; we zijn als doden door alle verdeeldheid, door gebrek aan eenheid onder ons, in de kerk, in ons land, in bisdommen, parochies, gemeenten, in families en gezinnen, in ons werk. We zijn als doden door het gebrek aan liefde onder ons, door trots in ons, maar ook door al onze zonden.’

Hij sprak ook over het tóch blijven hopen en zoeken. “Het woord ‘onmogelijk’ bestaat niet als onze genadige God door Zijn Heilige Geest werkt.” Dan kun je zelfs, getroost en opgewekt door woorden uit de Bijbel, met vreugde voortgaan.

Twee dingen die mij raakten wil ik nog doorgeven:

Een van de Schriftlezingen was uit Jesaja 56, met vs. 7b: “Mijn huis zal ‘huis van gebed voor alle volkeren’ genoemd worden.” Daarbij werd opgemerkt: dat is een geweldig toekomstperspectief; naast Israël ook alle volken, en dan als een eenheid. Iets daarvan kunnen we nu al ervaren. Als we gaan praten over politiek of theologie zijn we hopeloos verdeeld – maar het gaat niet voor niets over ‘huis van gebed’: het gebed verenigt ons.

Een andere opmerking ging over ‘de oecumene van het lijden’. Als het gaat om christenen die direct te maken hadden of hebben met het lijden vraag je niet: ben je zus of zo orthodox of katholiek? We erkennen en herkennen hen direct als broeders en zusters in Christus. Als mensen zoveel lijden over hebben voor hun geloof dan gaat het niet meer om de denominatie, maar dan weten we ons op een dieper niveau verbonden.


Voor indrukken van de week van gebed, zie:

In de Ethiopische kerk deed iedereen de schoenen uit.

De laatste bijeenkomst was in de Grieks-katholieke kerk

Twee avonden waren waar volgens verschillende tradities
‘de plek van het Laatste Avondmaal en van Pinksteren’ is.

Programma van de dinsdagavond, 26 jan.

Voorkant van programmaboekjes van 27 en 31 jan.