Uitbreiding van de ‘Klaagmuur’*

Het heet een historisch besluit: de regering gaat bij de zgn. ‘Klaagmuur’ (beter: Kotel of Westelijke Muur*) een plek creëren waar mannen en vrouwen samen mogen bidden, en waar vrouwen dat op dezelfde manier mogen doen als mannen.

Dat is bij de zo bekende Western Wall nu nog heel anders: daar bidden mannen en vrouwen gescheiden. De mannen hebben een veel grotere plek, zeker als je de ruimte binnen, aan de linkerkant, meerekent. De mannen kunnen beschikken over de aanwezige Tora-rollen, mogen hardop bidden, en gebeds­mantel en gebedsriemen gebruiken, Voor de vrouwen is dat niet of beperkt.

Daar is heel wat strijd over geweest. De Kotel moet een symbool van eenheid van het Joodse volk zijn, maar is oorzaak van ruzies en een plaats met soms zeer onverkwikkelijke taferelen geworden. Daaraan zou nu een eind moeten komen. Met een oplossing die de eenheid kan bevorderen – door verscheidenheid en verdeeldheid een plek te geven. De verschillende, onverzoenlijke richtingen krijgen elk een eigen afdeling.

western-wallDe oplossing is niet helemaal zo nieuw als wel wordt gesuggereerd. Er was namelijk al een aparte plek waar mannen en vrouwen samen konden bidden, en om diezelfde plek gaat het nu: het stuk ‘Westelijke Muur’ dat aan de andere kant van de opgang naar het tempelplein ligt.

Op de foto zie je centraal het stuk dat nu dé Kotel is, aan de rechterkant afgesloten met een opgang naar het tempelplein. Weer rechts daarvan loopt dezelfde muur nog een heel stuk door. Daar zijn nu een paar platforms gemaakt waar gemengd gebeden kan worden. Het staat als zodanig al bekend als de Masorti Kotel (masorti = ‘conservative’). Het is onderdeel van een archeologisch park, maar voor wie er wil bidden is de toegang (via een speciale ingang) vrij. Het is een bijzondere plek door hoe daar nog een stuk van de bestrating uit de tijd van Herodes zichtbaar is, en stapels enorme stenen, bij de verwoesting van de tempel naar beneden gekieperd. Ik schreef eerder in mijn weblog over hoe ik er een indrukwekkend avondgebed meemaakte, op Tisja be’Av.

platform bij de ‘Masorti Kotel’
MasortiKotel2
platforms bij de ‘Masorti Kotel’

Die bewuste plek, ten zuiden van de bekende Kotel, is tot nu toe eigenlijk steeds afgewezen door de Women of the Wall, omdat het een uithoek is. Anat Hofman, directeur van de WoW, zei jaren geleden: ‘al was het een marmeren paleis, het is niet de Kotel’; ‘nobody feels that it’s the Kotel.’ Dat kan anders worden als de plek opener wordt, als er meer ruimte komt en als die ook echt gebruikt gaat worden.

Aan de beslissing van de regering wordt door liberale Joden de hoop verbonden dat zij ook in figuurlijke zin meer een eigen en erkende plek gaan krijgen in Israël. Dat is nog maar de vraag; op diverse fronten maken de ultra-orthodoxen nog steeds de dienst uit.

Het compromis dat nu tot stand kwam heeft in elk geval nog wel een neveneffect. Nu de liberale Joden op hun plek op hun manier mogen gaan bidden zullen waarschijnlijk de regels aan de andere kant, bij de oorspronkelijke Kotel, aange­scherpt worden. Een groep van modern-orthodoxen, die niet gemengd willen bidden, maar wel een gebedsmantel gebruiken, kaddiesj zeggen, bat mitswa vieren o.d. kunnen tussen de wal en het schip komen als de oorspronkelijke Kotel nog meer het terrein van de ultra-orthodoxen wordt. Dr. Hannah Haskes, progressief orthodox, zei: ‘Het is heel mooi dat ze nu ingezien hebben dat er meer dan één soort Jood in de wereld is, maar deze overeenkomst is geen oplossing voor orthodoxe vrouwen die willen blijven bidden met mannen en vrouwen in een eigen afdeling, maar níet volgens de dictaten van ultra-orthodoxen.’

(Het ‘egalitair’ [m/v gemengd] bidden is het meest in het oog springende kenmerk van liberale [Reform/conservative] synagogen. In modern-orthodoxe synagogen houdt men zich aan de traditie, dus bidt men gescheiden, maar men zorgt wel voor evenveel en even goede ruimte voor vrouwen als voor mannen. Binnen het kader van de traditie zijn zeker nog stappen te maken.)

Over het regeringsbesluit zei de rabbijn van de Kotel, Shmuel Rabinowitz, dat hij het ‘met pijn in het hart én een zucht van opluchting’ heeft vernomen. Diezelfde dubbel­heid is er bij de diverse partijen. De toekomst zal moeten uitwijzen of het besluit inderdaad rust zal brengen, en ook wat er verloren en gewonnen is bij de muur als symbool van eenheid van het Joodse volk.


* Excuus voor het gebruik van het woord ‘Klaagmuur’. Ik gebruik het nog maar even omdat dan iedereen weet waar het over gaat. Ondertussen is het een plek waar juist vaak grote vreugde heerst. De naam Kotel (of Kotel hamaäravi, de [Westelijke] Muur) is daarom beter.

gebed bij de ‘Masorti Kotel’