Schindler’s Bijbel

Wie kent niet de film van Steven Spielberg ‘Schindler’s list’? Een film over een man uit Oost Europa, Oskar Schindler, die door slim en dapper optreden 1200 Joden wist te redden van transport naar de concentratiekampen. In de gedenkplaats van de holocaust in Jeruzalem Yad WaShem, waar Israël de rechtvaardigen onder de volken eert die met gevaar voor eigen leven Joden van de ondergang hebben gered, staat ook een boom voor hem en zijn vrouw gepland.

Bij een boekpresentatie in Jeruzalem dook ineens zijn naam op. Misschien was dat te verwachten want één van de sprekers bij die presentatie was Rosemary Schindler, die inderdaad familie bleek te zijn. Het boek dat gepresenteerd werd bespreekt de psalmen 113 tot en met 118, de Hallel-psalmen. Rosemary Schindler, die ook pastor is en leiding geeft aan een christelijke zionistisch organisatie in Amerika, mocht vertellen wat het boek voor haar betekende. In de loop van haar verhaal noemde ze de naam van haar beroemde familielid Oskar Schindler, en vertelde ze over zijn bijzondere houding in de Tweede Wereld­oorlog. En toen liet ze hem zien: de bijbel die aan hem had toebehoord. Een dikke bruingekleurde Duitse bijbel, Schindler’s bijbel.

Het deed me wat ineens die bijbel te zien. Alsof dat bijzondere verleden een stap dichterbij kwam. Oskar stamde uit een rooms-katholieke familie, maar de bijbel was geen Vulgaat, zoals je zou verwachten, het was de Lutherbijbel. Rosemary wees daarop. Ze liet het aan de zaal zien: de bijbelvertaling van Maarten Luther… En ze liet erop volgen: …die zulke vreselijke dingen over de Joden heeft geschreven. Het boek over de Hallel-psalmen had haar weer duidelijk gemaakt dat van christenen een andere visie en houding tegenover de Joden als volk van God wordt verwacht. Schindler’s bijbel vertelde haar dat we niet de vertaler van de bijbel moeten volgen, maar de bijbel zelf.

Ja, Maarten Luther zal in verband met de Reformatieherdenking ook ons hier in Israël nog flink gaan bezighouden. Er zijn al verschillende tentoonstellingen en symposia aangekondigd. En op 31 oktober zal er een internationale Reformatie­dienst in de Erlöserkirche (in het Engels, Duits en Arabisch) worden gehouden, met na afloop een receptie (!). Het zal goed zijn te denken aan Maarten Luther die veel goeds deed – ook als vertaler van de bijbel – en die toch in een duistere val liep, terwijl zijn bijbel anders vertelde. Dat had Oskar Schindler begrepen. Met het zien van Schindler’s bijbel prikte de vraag in ieders richting: hebben wij het ook begrepen?

Ds Rien Vrijhof, Jeruzalem