Een preek in steen

Net als in Nederland kent ook Jeruzalem een ‘open monumenten dag’. Tientallen gebouwen openden eind oktober hun deuren om geïnteresseerden kennis te laten maken met de architectonische bijzonderheden van de bouwwerken. Wij bezochten het YMCA-gebouw. Een schitterend gebouw ontworpen door de architect die ook het beroemde Empire State Building in New York vorm gaf. YMCA staat voor Young Men’s Christian Association. Deze in 1844 in Engeland opgerichte organisatie is de grootste oecumenische christelijke jongerenorganisatie ter wereld met ongeveer 45 miljoen leden uit meer dan 130 landen.

Het gebouw in Jeruzalem zou je super-oecumenisch kunnen noemen, want in het gebouw zijn teksten en motieven verwerkt uit de drie godsdiensten die teruggaan op Abraham: het Jodendom, het Christendom en de Islam. Zo is rechts aan de voorzijde van het gebouw in Hebreeuwse letters het ‘Sjema Israël’ te lezen, ‘Hoor Israël’. Het zijn de beginwoorden van Deuteronomium 6:4, waar de centrale belijdenis van Israël staat: ‘Hoor, Israël, de HERE is onze God, de HERE is Eén’. Links aan de voorzijde staat in Arabisch schrift de centrale tekst uit de Koran ‘Allah is groot’. Op twee zijvleugels, rechts en links van het hoofdgebouw, zijn een Engelse en een Duitse spreuk afgebeeld. De Duitse tekst is van de dichter Novalis: ‘Er is slechts één tempel in de wereld en dat is het menselijke lichaam’ (letterlijk vertaald). De Engelse tekst is een woord van de kerkvader Augustinus: ‘In wezenlijke zaken eenheid, in niet-wezenlijke zaken vrijheid, in alle dingen liefde’. Boven de ingang van het gebouw staan in Engels schrift woorden uit Jesaja 9:5 en 6 ‘zijn naam is wonderbare raadsman, de machtige God, de eeuwige vader,  de vredevorst.’ In de boog die de ingang vormt staan de vier wezens uit Openbaring 4 afgebeeld: een leeuw, een jonge stier, een gestalte als een mens en een adelaar. Er zijn overal verwijzingen naar Jezus; en zijn 12 discipelen staan hoog op de toren afgebeeld, uitkijkend over Jeruzalem. Het zijn maar enkele voorbeelden van een gebouw boordevol symboliek. De gids die ons rondleidde noemde het gebouw ‘een preek in steen’.

Een preek in steen. Het zette me aan het denken. Als een preek iets wil verkondigen, welke boodschap wordt mij als christen hier dan verkondigd?
In ieder geval een sympathieke boodschap. Hier wordt niet begonnen met wat mensen en godsdiensten van elkaar scheidt, maar wat verbindt. Hier wordt er niet op losgeslagen. Hier geen geslepen messen. In een gespannen wereld als het Midden Oosten kan dat geen kwaad. Tegelijk is het ook een zeer optimistische boodschap. Wanneer je vanaf de straat door een prachtige tuin naar het gebouw loopt, kun je niet om een tekst heen die zegt: ‘Hier is een plaats waar de sfeer vrede ademt, waar politieke en religieuze jaloezie vergeten kan worden en waar internationale eenheid wordt gekoesterd  en ontwikkeld.’ Dat is optimisme ten top.
De werkelijkheid is zo anders hier in en rondom de stad. De boodschap is ten slotte ook uitdagend. Als je gelooft dat er bij alle overkomst tussen Joden, moslims en christenen ook fundamentele verschillen zijn, hoe kun je dan je identiteit bewaren? Het gebouw daagt me uit me te onderscheiden. En is er een uitdagender onderscheid dan te leven in een overvloediger liefde in navolging van Jezus Messias?

Ds Rien Vrijhof, Jeruzalem